Αριθμός απόφασης 77/2022
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τον Δικαστή Σταύρο Ριστάνη, Πρωτοδίκη, ο οποίος ορίσθηκε από τον Διευθύνοντα το Πρωτοδικείο Ηρακλείου, Πρόεδρο Πρωτοδικών, και τη Γραμματέα Ελευθερία Καμαρίτη.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στο Ηράκλειο, την 05η Οκτωβρίου 2021, για να δικάσει την υπόθεση, με αντικείμενο την καταβολή αποζημίωσης λόγω αυτοκινητικού ατυχήματος, μεταξύ:
ΤΩΝ ΕΝΑΓΟΝΤΩΝ: 1. Π.Ν. του Ε. και της Δ., κατόχου Α.Φ.Μ. …/Δ.Ο.Υ. Ηρακλείου, και 2. Κ-Γ.Ν. του Π. και της Α., κατόχου Α.Φ.Μ. …/Δ.Ο.Υ. Ηρακλείου, αμφοτέρων κατοίκων Ηρακλείου (οδός ... αρ. ...), που παραστάθηκαν o πρώτος διά και ο δεύτερος μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου τους, Αλεξάνδρας Τσικαλά (Α.Μ.: …, Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου), η οποία κατέθεσε προτάσεις.
ΤΩΝ ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ: 1. Ν.Π. του Θ. και της Μ., κατοίκου Ηρακλείου (οδός …), 2. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «… Α.Ε.», που εδρεύει στο … Δήμου Αρχανών – Αστερουσίων Ηρακλείου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται, με Α.Φ.Μ. …/Δ.Ο.Υ Ηρακλείου, και 3. Αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «…», και με το διακριτικό τίτλο «…», κατόχου Α.Φ.Μ. …/Δ.Ο.Υ ΦΑΕ Αθηνών,, που εδρεύει στο …, όπως εκπροσωπείται νόμιμα στην Ελλάδα από την ανώνυμη αντι-ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία «…» και το διακριτικό τίτλο «…», κατόχου Α.Φ.Μ. …/Δ.Ο.Υ. ΦΑΕ Πειραιά, που εδρεύει στην Αθήνα (…), όπως νόμιμα εκπροσωπείται, που παραστάθηκαν ο πρώτος μετά και η τρίτη διά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους, Εμμανουήλ Πετρακάκη (Α.Μ.: …, Δικηγορικού Συλλόγου Ρεθύμνης), ο οποίος κατέθεσε προτάσεις, και η δεύτερη διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Εμμανουήλ Κληρονόμου (Α.Μ.: …, Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου), ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.
[...]
Ειδικότερα, όπως συνομολογείται από τους ενάγοντες, ο δεύτερος ενάγων κατά το χρόνο που έλαβε χώρα το επίδικο τροχαίο ατύχημα στερείτο άδειας ικανότητας οδηγού. Και ναι μεν η έλλειψη άδειας ικανότητας οδήγησης δεν συνιστά άνευ ετέρου λόγω καταλογισμού ευθύνης στον εμπλεκόμενο οδηγό, ωστόσο, εν προκειμένω, η έλλειψη αυτή συνδέεται αιτιωδώς με τη σύγκρουση των οχημάτων, δεδομένου ότι ο δεύτερος ενάγων, ενόψει και της ανηλικότητάς του κατά το χρόνο του ατυχήματος (γεν. 24.01.2001), δεν διέθετε ούτε γνώσεις ούτε εμπειρία οδήγησης. Χαρακτηριστική, άλλωστε, είναι η ένορκη κατάθεση της μάρτυρα, μητέρας του, η οποία επανειλημμένως κατέθεσε επ' ακροατηρίω ότι ο δεύτερος ενάγων πρώτη φορά πήρε (χωρίς συναίνεση των γονέων του) τη μοτοσικλέτα για να την οδηγήσει (βλ. ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης σελ. 15, στ. 22 και 24). Μη έχοντας γνώση και εμπειρία, ο δεύτερος ενάγων ούτε είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την οδήγηση της μοτοσικλέτας ούτε στη θέα του πρώτου εναγομένου διατήρησε την ελάχιστη ψυχραιμία ώστε να πραγματοποιήσει έγκαιρο και επιτυχή προς τα αριστερά αποφευκτικό ελιγμό. Εξάλλου, στις προσκομιζόμενες φωτογραφίες απεικονίζεται το μοτοποδήλατο που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος να έχει υποστεί φθορές στην δεξιά πλευρά αλλά στο πίσω τμήμα της, στοιχείο που υποδηλώνει ότι ο πρώτος εναγόμενος είχε διανύσει το ήμισυ του ρεύματος κυκλοφορίας από Ηράκλειο προς Χανιώπορτα και, ως εκ τούτου, υπήρχε διαθέσιμο έρεισμα στο ίδιο ρεύμα ώστε με τους κατάλληλους χειρισμούς να κινηθεί ο δεύτερος ενάγων πλην, όμως, τούτος καθυστερημένα και ενστικτωδώς ελίχθηκε προς τα αριστερά χωρίς να καταστεί έτσι εφικτό το ατύχημα να αποφευχθεί. Άλλωστε, απότοκη της έλλειψης οδηγικής εμπειρίας του δεύτερου ενάγοντος αλλά και της ανηλικότητάς του, ήταν και η ανάπτυξη ταχύτητας πέραν της ανώτατης επιτρεπομένης των 45 χλμ/ώρα. Όπως προεκτέθηκε, ο δεύτερος ενάγων έβαινε με ταχύτητα 60 χλμ/ώρα περίπου, γεγονός που δυσχέρανε τη δυνατότητα επιτυχούς αποφευκτικού ελιγμού, αφ' ης στιγμής λόγω του μεγέθους της ταχύτητας αυτής εκμηδενίστηκε γρηγορότερα η μεταξύ των εμπλακέντων οχημάτων απόσταση ενώ εάν ο δεύτερος ενάγων είχε συμμορφωθεί με το ανώτατο εκ του νόμου όριο ταχύτητας των 45 χλμ/ώρα θα είχε ευρύτερα χρονικά και τοπικά περιθώρια αντίδρασης. Επισημαίνεται ότι η κρίση του Δικαστηρίου περί ανώτερης της επιτρεπομένης ταχύτητας του δεύτερου ενάγοντος επιρρωνύεται τόσο από την απόσταση της τελικής θέσης της δίκυκλης μοτοσικλέτας που τούτος οδηγούσε από την πρώτη χαραγή (9,5 μέτρα) όσο και από την ανυπαρξία ιχνών τροχοπέδησης όπως αμφότερα τα στοιχεία αυτά διαλαμβάνονται στην έκθεση αυτοψίας. Συνακόλουθα, ούτε ο δεύτερος ενάγων προέβη στις ενδεδειγμένες ενέργειες της οδήγησης με διαρκώς τεταμένη την προσοχή του και κατόπιν απόκτησης της άδειας ικανότητας οδήγησης και της συμμόρφωσής του με τη νόμιμη ταχύτητα παραβιάζοντας συνεπώς, από αμέλειά του, τις διατάξεις των άρθρων 12, 13 παρ. 2 εδ. α' και 3, 19 παρ. 1 και 2, και 20 παρ. 1 και 5 εδ. α' Ν. 2696/1999 («Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας»), γενομένης δεκτής εν μέρει ως ουσία βάσιμης της ένστασης των εναγομένων περί συνυπαιτιότητας του δεύτερου ενάγοντος ως προς την πρόκληση του επιδίκου τροχαίου ατυχήματος. Η υπαιτιότητα πρέπει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, να κατανεμηθεί κατά το ήμισυ σε έκαστο των εμπλεκόμενων οδηγών, δηλαδή να καθορισθεί στο 50% για τον δεύτερο ενάγοντα και στο 50% για τον πρώτο εναγόμενο. Οι ενέργειες και οι παραλείψεις των εμπλεκόμενων οδηγών συνδέονται αιτιωδώς με το ένδικο ατύχημα, καθόσον ήταν σαφώς πρόσφορες και ικανές να επιφέρουν το ζημιογόνο αποτέλεσμα το οποίο και επέφεραν, ήτοι η εσφαλμένη πραγματοποίηση αριστερού ελιγμού, χωρίς ενδελεχή έλεγχο κυκλοφορίας των αντιθέτως κινούμενων οχημάτων, και η, εξ αυτού του λόγου, κατάληψη του αντίθετου ρεύματος και παραβίαση της προτεραιότητας των κινουμένων σε αυτό οχημάτων αλλά και η οδήγηση χωρίς άδεια ικανότητας οδηγού και η υπέρβαση του ανωτάτου ορίου ταχύτητας, κρίνονται πρόσφορες πράξεις, δηλαδή έχουν την τάση να προκαλέσουν ατύχημα, και πράγματι στην κρινόμενη περίπτωση, επέφεραν τη σύγκρουση των δύο μοτοσικλετών. Αυτοτελές συντρέχον πταίσμα, περαιτέρω, πρέπει να καταλογισθεί και στον πρώτο ενάγοντα, καθόσον η εμπλοκή του δεύτερου ενάγοντος, ηλικίας 15 ετών κατά το χρόνο του επιδίκου ατυχήματος, οφείλεται και σε αμέλεια των ασκούντων τη γονική μέριμνα αυτού γονέων του, ήτοι της μητέρας του και του πρώτου ενάγοντος, πατέρα του. Οι τελευταίοι καίτοι είχαν από κοινού την επιμέλεια του προσώπου του και την υποχρέωση επίβλεψης, επιτήρησης και προφύλαξής του, ως ιδιαίτερης εκδήλωσης της περιεχόμενης στη γονική μέριμνα επιμέλειας η οποία ρυθμίζεται στα άρθρα 1510 παρ. 1 και 1518 ΑΚ, εντούτοις δεν άσκησαν την προσήκουσα επιτήρηση και επίβλεψη ώστε να τον αποτρέψουν από το να οδηγεί μοτοποδήλατο, χωρίς προηγουμένως να εφοδιασθεί με άδεια ικανότητας οδηγού σύμφωνα με το νόμο. Ειδικότερα, ο πρώτος ενάγων, κύριος της μοτοσικλέτας που οδηγούσε ο υιός του, όφειλε αφενός να μεριμνήσει να εμφυσήσει στον δεύτερο ενάγοντα τους αυξημένους κινδύνους που συνεπάγεται εν γένει η οδήγηση και να του καταστήσει σαφές ότι μόνον αφότου αποκτήσει την άδεια ικανότητα οδήγησης θα πρέπει να οδηγήσει μοτοσικλέτα και αφετέρου να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας όπως, ενδεικτικά, τοποθετώντας τα κλειδιά της μοτοσικλέτας σε σημείο μη προσβάσιμο για τον δεύτερο ενάγοντα είτε κλειδώνοντας πολλαπλώς τη μοτοσυκλέτα (π.χ. με χρήση αλυσίδας ασφαλείας), ώστε ακόμη και σε περίπτωση απουσίας του να μη δύναται ο δεύτερος ενάγων να αποσπάσει εν κρυπτώ την επίμαχη μοτοσικλέτα. Επιβάλλεται, συνεπώς, κατά παραδοχή εν μέρει της αντίστοιχης ένστασης των εναγομένων ως ουσιαστικά βάσιμης και αφού συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι ο δεύτερος ενάγων, ως εκ της ηλικίας του, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, διέθετε την έστω στοιχειώδη ικανότητα να αντιληφθεί και από μόνος του την επικινδυνότητα οδήγησης της μοτοσικλέτας να καθοριστεί σε ποσοστό 30% η συνυπαιτιότητα του πρώτου ενάγοντος, ο οποίος σημειωτέον ενόψει της αντιστροφής του βάρους απόδειξης ως προς την ευθύνη του εποπτεύοντος, κατ' άρθρο 923 ΑΚ, όπως εκτέθηκε στη σχετική μείζονα σκέψη, δεν εισέφερε κανένα αποδεικτικό μέσο ώστε να απαλλαγεί από την ευθύνη του. Περαιτέρω, στο σημείο που έλαβε χώρα το ένδικο τροχαίο ατύχημα, έσπευσε ασθενοφόρο, το οποίο μετέφερε τον δεύτερο ενάγοντα στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (Βενιζέλειο). Όπως προκύπτει από το με αρ. πρωτ. …/22.02.2016 Πιστοποιητικό Εξέτασης του εν λόγω νοσοκομείου, ο δεύτερος ενάγων εξετάσθηκε την 18η.02.2016 στα έκτακτα εξωτερικά ιατρεία και διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάκωση οδόντων και κάκωση γόνατος άμφω. Πιο αναλυτικά, υπέστη κάκωση μαλακών μορίων ΑΡ γόνατος και άλγος στο ύψος της κατάφυσης του επιγονατιδικού τένοντα με σύσταση για βάδιση με την υποστήριξη βακτηρίων, ενώ, αναφορικά με την οδοντοστοιχία του, ο δεύτερος ενάγων υπέστη κάταγμα μύλης στα 11, 21. Στο εν λόγω δημόσιο έγγραφο ρητά αναγράφεται η παραπομπή του παθόντος σε ιδιώτη οδοντίατρο για περαιτέρω αποκατάσταση και, συνακόλουθα, ο δεύτερος ενάγων απευθύνθηκε στον χειρουργό -οδοντίατρο Ε.Κ.. Ο τελευταίος με την από 03.03.2016 γνωμάτευσή του επιβεβαιώνει τα ανωτέρω, ότι δηλαδή ο δεύτερος ενάγων, συνεπεία του επιδίκου αυτοκινητικού ατυχήματος, υπέστη κατάγματα μύλης στους δύο κεντρικούς τομείς και περιρριζικό τραύμα και χρήζει τόσο ενδοδοντικών θεραπειών όσο και ανασυστάσεων και προσθετικής εργασίας αισθητικής αποκατάστασης. Καθίσταται σαφές εκ των ανωτέρω, ότι από το επίδικο τροχαίο συμβάν προκλήθηκε αιτιακά στον δεύτερο ενάγοντα σωματική βλάβη και δη σοβαρός τραυματισμός στους οδόντες του. Εντούτοις, η έκταση του τραυματισμού του θα είχε περιορισθεί εάν ο δεύτερος ενάγων φορούσε κατάλληλο προστατευτικό κράνος. Ο δεύτερος ενάγων, όπως κατέθεσε και η μητέρα του, εξεταζόμενη ενόρκως στο ακροατήριο, φορούσε το κράνος του πατέρα του, πρώτου ενάγοντος, δηλαδή μεγαλύτερο κατά μέγεθος και ακατάλληλο για την ηλικία του, γεγονός που είχε ως επακόλουθο το μπροστινό μέρος του κράνους, κατά τη σύγκρουση των οχημάτων, να ξεκουμπώσει (βλ. ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης σελ. 19, στ. 20-21, 23 και σελ. 20, στ. 4). Με τον τρόπο αυτόν ο δεύτερος ενάγων, πέραν της οδήγησής του χωρίς άδεια ικανότητας οδηγού, δεν συμμορφώθηκε και με την εκ του νόμου υποχρέωση χρήσης κατάλληλου προστατευτικού κράνους. Πιο αναλυτικά η διάταξη άρθρου 12 παρ. 6 Ν. 2696/1999 ορίζει τα ακόλουθα: «Οι οδηγοί και οι επιβάτες μοτοποδηλάτων μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων χωρίς κουβούκλιο υποχρεούνται να φορούν προστατευτικό κράνος, του οποίου τα χαρακτηριστικά, οι προδιαγραφές, ως και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της διάταξης αυτής καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται οι εξαιρέσεις από την υποχρέωση αυτή». Περαιτέρω, η με αριθμό απόφαση Υ.Α.Η. 31.286/510 (Συγκοινωνιών) της 9/14.12.1977 «περί καθορισμού χαρακτηριστικών προστατευτικών κρανών οδηγών και επιβατών μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων» ορίζει στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 4 ότι «απαγορεύεται επίσης η χρησιμοποίηση των κρανών, το μέγεθος των οποίων δεν επιτρέπει την καλή εφαρμογή τους» ενώ σύμφωνα με το άρθρο 2 της με αριθμό 16703/716/19.4.2001 απόφασης του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών «Καθορισμός των χαρακτηριστικών, των προδιαγραφών των προστατευτικών κρανών, για οδηγούς και επιβάτες μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων, καθώς και των εξαιρέσεων από την υποχρέωση χρήσης αυτών», το προστατευτικό κράνος που χρησιμοποιείται από οδηγό ή επιβάτη μοτοποδηλάτου, μοτοσικλέτας ή τρίτροχου οχήματος χωρίς κουβούκλιο, πρέπει να ικανοποιεί τις απαιτήσεις και προδιαγραφές του Κανονισμού Α22 της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη (Ο.Ε.Ε.) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), όπως ισχύει. Ενόψει των παραπάνω διατάξεων ο οδηγός μοτοσικλέτας θεωρείται ότι δεν ανταποκρίνεται στην υποχρέωσή του να φορά προστατευτικό κράνος εάν το τελευταίο δεν είναι σύμφωνο προς τις προδιαγραφές του νόμου. Κατ' ακολουθία των. ανωτέρω, η παράλειψη του δεύτερου ενάγοντος χρήσης του ενδεδειγμένου, σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, προστατευτικού κράνους, θεμελιώνει συντρέχον πταίσμα αυτού ως προς την έκταση του τραυματισμού του, αφ' ης στιγμής εάν κατά το χρόνο του ατυχήματος φορούσε κατάλληλο κατά μέγεθος προστατευτικό κράνος δεν θα ξεκούμπωνε και ο τραυματισμός του παθόντος στην οδοντοστοιχία του θα ήταν ηπιότερος, δηλαδή η παράλειψη αυτή συνδέεται αιτιωδώς με τις επελθούσες σωματικές βλάβες του δεύτερου ενάγοντος. Επιβαρύνεται, συνεπώς, ο δεύτερος ενάγων με συντρέχον πταίσμα ως προς την έκταση της ζημίας του, ποσοστού κατά την κρίση του Δικαστηρίου 60%, γενομένης εν μέρει δεκτής της σχετικής ένστασης των πρώτου και τρίτης εναγομένης ως ουσιαστικά βάσιμης. Επισημαίνεται, ότι το ευεργετικό για τους πρώτο και τρίτη εναγόμενους αποτέλεσμα της εν μέρει αποδοχής της εν λόγω ένστασής τους δεν επεκτείνεται και στη δεύτερη εναγομένη, διότι επί απλής ομοδικίας, που υφίσταται και επί εναγωγής προσώπων ευθυνόμενων εις ολόκληρον, σε περίπτωση αδικοπραξίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 481, 486 και 926 ΑΚ (ΑΠ 57/2019 ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 974/2018 ΧρΙΔ 2019, 270, ΑΠ 418/2016 ΝΟΜΟΣ), τυχόν ενστάσεις που προβάλλονται από έναν των ομοδίκων προς απόκρουση της εις βάρος του αγωγής του ζημιωθέντος (π.χ. παραγραφής, συντρέχοντος πταίσματος κλπ) ενεργούν υποκειμενικά και δεν βλάπτουν ούτε ωφελούν και εκείνους που δεν προέβαλαν αυτές (ΕφΑθ 361/2019 ΝΟΜΟΣ, ΕφΠατ 84/2003 ΑχΝομ 2004, 528). Περαιτέρω, προς αποκατάσταση της υγείας της οδοντοστοιχίας του, ο δεύτερος ενάγων ακολούθησε την υποδεικνυόμενη με την από 03.03.2016 γνωμάτευση του χειρούργου- οδοντίατρου Ε.Κ., καταβάλλοντας το ποσό των 800,00 ευρώ για προσθετικές εργασίες στα δόντια και για δύο (2) ανασυστάσεις και δύο (2) στεφάνες μεταλλοκεραμικές, όπως προκύπτει από τις υπ' αρ. 140/07.06.2016 και 149/25.07.2016 αποδείξεις λιανικών συναλλαγών του εν λόγω οδοντιάτρου. Η όλη δε θεραπεία του δεύτερου ενάγοντος αποτιμάται σύμφωνα με την προαναφερθείσα και με ημερομηνία 03.03.2016 γνωμάτευση στο ποσό των 1.450,00 ευρώ, η οποία σημειωτέον μπορεί να αξιωθεί παρ' όλο που δεν εξοφλήθηκε ολοσχερώς, όπως τούτο συνομολογείται από τους ενάγοντες. Επιπροσθέτως, o δεύτερος ενάγων παραπέμφθηκε από τον παραπάνω οδοντίατρο στην οδοντίατρο Α.Μ. η οποία δυνάμει της από 02.03.2016 γνωμάτευσής της βεβαιώνει τους ανωτέρω τραυματισμούς του παθόντος στην οδοντοστοιχία του και ότι χρήζει εκπόλφωσης και ενδοδοντικής θεραπείας των δοντιών με χρήση αναπλαστικών τεχνικών ώστε να ολοκληρωθεί ο σχηματισμός του ακρορριζίου των δοντιών. Η θεραπεία αυτή κοστολογήθηκε από την ως άνω οδοντίατρο στο συνολικό ποσό των 900,00 ευρώ για αμφότερα τα τραυματισμένα δόντια με την αμοιβή της, ειδικότερα, να προσδιορίζεται στο ποσό των 230,00 ευρώ για κάθε δόντι και το κόστος των υλικών στο ποσό των 220,00 ευρώ για κάθε δόντι. Πρόκειται για τα εξής υλικά σύμφωνα με την εν λόγω γνωμάτευση: τοπικό αναισθητικό αξίας 10,00 ευρώ, ελαστικός απομονωτήρας αξίας 10,00 ευρώ, ψηφιακή ακτινογραφία αξίας 10,00 ευρώ, διευρυντήρες αξίας 50,00 ευρώ, υποχλωριώδες νάτριο αξίας 20,00 ευρώ, biodentine αξίας 80,00 ευρώ, θερμοπλαστικοποιημένη γουταπέρκα αξίας 30,00 ευρώ και υαλοϊονομερής κονία αξίας 10,00 ευρώ. Έναντι αυτών ο δεύτερος ενάγων έχει καταβάλει το ποσό των 500,00 ευρώ, που αντιστοιχεί κατά την κρίση του Δικαστηρίου προεχόντως στην εξόφληση της αμοιβής της οδοντιάτρου Α.Μ. όπως προκύπτει από την ισόποση και υπ' αρ. 246/02.06.2016 απόδειξη λιανικών συναλλαγών - παροχής υπηρεσιών της τελευταίας.
[...]